Απόδραση στα γραφικά χωριά του Κισσάβου, μακριά από τον υπερτουρισμό και την πολυκοσμία.
Στην καρδιά της Θεσσαλίας, στα βορειοανατολικά του νομού Λάρισας και νότια της κοιλάδας των Τεμπών, ακριβώς απέναντι από τον Όλυμπο υψώνεται ο Κίσσαβος (γνωστός και ως Όσσα). Αυτό το καταπράσινο βουνό κρύβει στον όγκο του γραφικά χωριά ιδανικά για αποδράσεις όλες τις εποχές του χρόνου. Η κορυφή του έχει υψόμετρο 1.978 μέτρα και το βουνό χωρίζει μια κοιλάδα σε δύο μέρη, με τη μια πλευρά να να είναι πιο ξηρή και την άλλη που κοιτάζει στη θάλασσα να είναι καταπράσινη.
Στον Κίσσαβο η φύση είναι πλούσια, με δάση οξιάς, ελάτης και καστανιάς, τρεχούμενα νερά και εντυπωσιακά φαράγγια. Στις πλαγιές του βουνού απλώνονται πανέμορφα χωριά, μακριά από τον μαζικό τουρισμό, που προσφέρονται για ήρεμες περιηγήσεις με φόντο υπέροχα φυσικά τοπία.
Κίσσαβος: Απόδραση στο ανεξερεύνητο βουνό της Θεσσαλίας
Αφετηρία για την εξερεύνησή σας μπορεί να είναι η Αγιά, η γραφική κωμόπολη στους νοτιοανατολικούς πρόποδες του βουνού, στο «άνοιγμα» που δημιουργείται από την Όσσα και το Μαυροβούνι, που έχει ταυτιστεί με το αρχαίο Δώτιον Πεδίον. Η Αγιά συνδυάζει μοναδικά τις ομορφιές του βουνού με τη θάλασσα που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση. Φημίζεται για το καταπράσινο τοπίο της, τους εύφορους κάμπους με μηλιές και κερασιές, αλλά και την παραδοσιακή της ατμόσφαιρα που παραμένει ζωντανή μέσα στον χρόνο.
Στην περιοχή ρέει ο Άμυρος ποταμός, που πηγάζει από τον Κίσσαβο, όπου στις όχθες του συναντάμε τρία λιθόκτιστα γεφύρια. Η παρουσία τριών πυροβολείων μαρτυρεί τους αγώνες των Αγιωτών στα χρόνια του Εμφυλίου. Στην Αγιά οι εκκλησίες δίνουν χρώμα, με χαρακτηριστικό δείγμα τον ναό του Αγίου Αντωνίου αλλά και τα μοναστήρια του Αγίου Παντελεήμονα και των Αγίων Αναργύρων, ενώ τα αρχοντικά της κωμόπολης ξεχωρίζουν για την ομορφιά τους.
Σε απόσταση περίπου μισής ώρας οδικώς από τη Λάρισα, το Μεταξοχώρι είναι η «ήρεμη δύναμη» του Κισσάβου. Αυτό το όμορφο χωριουδάκι διατηρεί χαμηλούς τόνους και αποτελεί ιδανική βάση για περιηγήσεις που θα σας δώσουν την ευκαιρία να γνωρίσετε την κρυμμένη ομορφιά της Θεσσαλίας. Η σημερινή του ονομασία του χωριού (παλαιότερα λεγόταν Ρέτσιανη) προέρχεται από τη σχέση του με την παραγωγή μεταξιού. Όμορφα αρχοντικά (μάρτυρες της εποχής που άκμαζε το χωριό χάρη στην εκτροφή μεταξοσκώληκα), πλούσια βλάστηση και τρεχούμενα νερά συνθέτουν το σκηνικό σε αυτό το γαλήνιο χωριό.
Πολλοί καλλιτέχνες, ποιητές και συγγραφείς βρήκαν στο Μεταξοχώρι το καταφύγιό τους - γι' αυτό και αποκαλείται και «χωριό των καλλιτεχνών». Οι ντόπιοι θα σας δείξουν τα σπίτια του σκιτσογράφου και θεατρικού συγγραφέα Μποστ, της Αλίκης Γεωργούλη, του Λουκιανού Κηλαηδόνη και της Άννας Βαγενά. Στο χωριό υπάρχει ο ξενώνας Αρχοντικό Σουλιώτη, ένα όμορφο κτίσμα του 19ου αιώνα που αναπαλαιώθηκε με μεράκι, καθώς και η ταβέρνα Κεραμίδι που σερβίρει καλή παραδοσιακή κουζίνα.
Η Ανατολή Κισσάβου, το ψηλότερο χωριό του βουνού σε υψόμετρο 1.000 μέτρων, είναι ένας προορισμός που συνδυάζει εντυπωσιακή φύση, ιστορία και αυθεντική παράδοση. Ολόγυρα συναντάμε δάση οξιάς, δρυός και ελάτης, ρεματιές με πλατάνια και εύφορους οπωρώνες, ενώ ξεχωρίζει για την εντυπωσιακή θέα από τον θεσσαλικό κάμπο έως το Αιγαίο. Με βυζαντινές ρίζες το χωριό που ονομαζόταν άλλοτε Σελίτσανη, σήμερα ζει κυρίως από τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε τον ναό του Αγίου Γεωργίου με το Εκκλησιαστικό Μουσείο στην πλατεία του χωριού, καθώς και το παλιό σχολείο που στεγάζει το Πολιτιστικό Κέντρο της Ανατολής και τη μόνιμη έκθεση παλιών φωτογραφιών.
Σε απόσταση μόλις 4 χλμ. από το χωριό βρίσκεται η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, που μοιάζει χτισμένη σε ένα φυσικό μπαλκόνι του Κισσάβου. Ιδρύθηκε το 1550 από τον Άγιο Δαμιανό τον Μυριχοβίτη και αποτελεί συνέχεια ενός σημαντικού μοναστικού κέντρου που άνθισε από τον 9ο έως τον 13ο αιώνα. Σήμερα λειτουργεί ως γυναικείο μοναστήρι, με έμφαση στην οικολογική καλλιέργεια και την αυτάρκεια, παράγοντας τυροκομικά, μαρμελάδες και βότανα του βουνού.
Το Μεγαλόβρυσο ξεχωρίζει για τη θέα και τη θέση του, καθώς είναι χτισμένο σε υψόμετρο 600 μέτρων στους βορειοανατολικούς πρόποδες του Κισσάβου. Άλλοτε ονομαζόταν Νιβόλιανη (στα σλάβικα σημαίνει ουράνια πόλη) και η σημερινή του ονομασία αποδίδεται στα νερά που έτρεχαν από τις πολλές πηγές-βρύσες του χωριού.
Στα αξιοθέατα του συγκαταλέγονται οι βρύσες όπως η «Μεγάλη Βρύση» που δίνει νερό στο χωριό και η «Μισοχώρι» που βρίσκεται δίπλα στον πλάτανο, αλλά και τα γραφικά εκκλησάκια και το πετρόκτιστο σχολείο του χωριού. Καθ’όλη τη διάρκεια της χρονιάς πραγματοποιούνται πολιτιστικές εκδηλώσεις, με των αποκριών και των πασχαλινών να ξεχωρίζουν. Λίγο έξω από το χωριό, στη θέση «Καραούλι» θα απολαύσετε τη θέα από τον Θεσσαλικό κάμπο ως το Αιγαίο. Αξίζει να περπατήσετε στο μονοπάτι Αγιάς-Μεγαλόβρυσου, που αποτελεί προστατευόμενο βιότοπο Natura 2000.
Το χωριό Μελιβοία είναι το μεγαλύτερο του δήμου Αγιάς και είναι χτισμένο σε υψόμετρο 400 μ., σε απόσταση 45 χλμ. από τη Λάρισα. Ανεβαίνοντας προς την πλατεία του χωριού, συναντάμε παραδοσιακά σπίτια και μικρά σοκάκια με τους κατοίκους να πίνουν τσίπουρα στα μικρά καφενεία. Εκεί λέγεται ότι παράγονται τα καλύτερα πράσινα μήλα, τα γνωστά μήλα της Μελιβοίας.
Για όσους αγαπούν να ανακαλύπτουν τα βουνά περπατώντας τα, η περιοχή προσφέρει όμορφα ορειβατικά μονοπάτια. Μπορείτε να ακολουθήσετε το μονοπάτι Μελιβοία - Βελίκα που ξεκινά δίπλα από την παραλία της Βελίκας και περνά μέσα από υπέροχα τοπία με δάση από πλατάνια, καστανιές και καρυδιές, εντυπωσιακούς καταρράκτες και ρεματάκια αλλά και πολλά ξύλινα παγκάκια για όσους θέλουν να ξαποστάσουν. Το μονοπάτι καταλήγει στο κέντρο του χωριού Μελιβοία.
Η Σωτηρίτσα βρίσκεται στις παρυφές του βουνού και απέχει περίπου 8 χλμ. από την Αγιά και περίπου 44 χλμ. από τη Λάρισα. Χωρίζεται σε δύο οικισμούς: την Άνω και την Κάτω Σωτηρίτσα. Το όνομα του χωριού έχει δοθεί και στον κάμπο που βρίσκεται ανάμεσα στο ρέμα του Αγιοκάμπου και το ρέμα της Βελίκας. Οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού ασχολήθηκαν με την υλοτόμηση της Βελανιδιάς, ενώ το εισόδημά τους προερχόταν και από την κτηνοτροφία, την ελαιοπαραγωγή και την εκτροφή μεταξοσκώληκα. Την δεκαετία του 1970 το χωριό εγκαταλείφθηκε σταδιακά, με τους κατοίκους να μεταναστεύουν προς τις παραλιακές περιοχές, ενώ τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες για την ανάπλαση του χωριού, με την αναπαλαίωση σπιτιών, παραδοσιακών ταβερνών και ξενώνων.
Στην άλλη πλευρά του Κισσάβου, 30 χλμ. από τη Λάρισα και «κρεμασμένα» πάνω από την κοιλάδα των Τεμπών, βρίσκονται τα αρχοντικά Αμπελάκια, ένα χωριό - κόσμημα της Θεσσαλίας. Από την πρώτη ματιά καταλαβαίνει κανείς ότι αυτό το χωριό διαφέρει από τα άλλα. Το σκηνικό του διατηρητέου ιστορικού οικισμού περιλαμβάνει αναπαλαιωμένα κουκλίστικα σπίτια ανάμεσα σε κυπαρίσσια και πεύκα, περίτεχνα πλακόστρωτα σοκάκια, πέτρινες βρύσες και μια αίσθηση αρχοντιάς που δεν έχει εκλείψει από τότε που ιδρύθηκε εδώ ο πρώτος συνεταιρισμός παγκοσμίως με την ονομασία «Κοινή Συντροφία και Αδελφότης των Αμπελακίων».
Περπατώντας στα λιθόστρωτα καλντερίμια του χωριού θα θαυμάσετε τα καλοδιατηρημένα πετρόχτιστα αρχοντικά που φανερώνουν παλαιότερες εποχές δόξας και ακμής. Το τριώροφο αρχοντικό του Γεώργιου Μαύρου ή Σβαρτς, που χτίστηκε το 1787, ως κατοικία του προέδρου του Συνεταιρισμού των Αμπελακίων Γεωργίου Μαύρου Σβαρτς, είναι το πιο εντυπωσιακό από τα πολλά αρχοντικά σπίτια που έχουν διατηρηθεί. Μάλιστα, ανακαινίστηκε πρόσφατα και αποκαταστάθηκαν οι τοιχογραφίες και τα ξύλινα στοιχεία του.
Μεταξύ των αξιοθέατων που μπορεί κάποιος να δει στο χωριό είναι και το Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο που στεγάζεται στο αρχοντικό Μολά και προσφέρει στον επισκέπτη ένα ταξίδι στο χρόνο και στην καθημερινή ζωή των Αμπελακιωτών. Κάντε και μια στάση και στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η οποία διαθέτει αξιόλογες τοιχογραφίες και σπάνιες εικόνες. Με αφετηρία τα Αμπελάκια μπορείτε ακόμη να επισκεφθείτε το Κάστρο της Ωριάς, απ' όπου θα απολαύσετε μια εξαιρετική θέα προς την κοιλάδα των Τεμπών.
