Από τα στενά της Τιφλίδας μέχρι τις κορυφές του Καυκάσου, το ταξίδι στη Γεωργία αποκαλύπτει έναν κόσμο αυθεντικό, γεμάτο ιστορία και φύση.
Ένα ταξίδι στη Γεωργία είναι μια εξερεύνηση σε ένα τόπο, όπου η φύση, η ιστορία και ο πολιτισμός συναντιούνται. Φωλιασμένη ανάμεσα στα βουνά του Καυκάσου και τη Μαύρη Θάλασσα, πατρίδα ανθρώπων που παρά τη δύσκολη ιστορία πολέμων και κατακτήσεων, εξακολουθούν να εκτιμούν έντονα τη μοναδική τους θρησκεία, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις τους. Από τα ζωντανά σοκάκια της Τιφλίδας και τα αρχαία μοναστήρια μέχρι τις επιβλητικές κορυφές του Καυκάσου, κάθε διαδρομή κρύβει μια νέα εικόνα και μια διαφορετική ιστορία.
Τιφλίδα: Η ψυχή του Καυκάσου
Φτάνω στην Τιφλίδα τα ξημερώματα. Ξεκουράζομαι για λίγες ώρες στο ξενοδοχείο που έχω επιλέξει και μετά το πρωινό βγαίνω για να γνωρίσω την πόλη. Η Τιφλίδα είναι μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις. Χτισμένη στις όχθες του ποταμού Κούρα, απλώνεται ανάμεσα σε λόφους με την παλιά πόλη να ξεχωρίζει για τα πολύχρωμα σπίτια, τα ξύλινα μπαλκόνια και τα στενά ανηφορικά σοκάκια.
Μια βόλτα στην Αμπανοτούμπανι, τη συνοικία των περίφημων θειούχων λουτρών με τους χαρακτηριστικούς θόλους της, αποκαλύπτει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πρόσωπα της πόλης. Η ονομασία Τιφλίδα (Tbilisi), που σημαίνει τοποθεσία με ζεστές πηγές, δόθηκε στην πόλη λόγω των πολυάριθμων θειούχων θερμών πηγών της περιοχής. Ιστορικές προσωπικότητες, όπως ο Αλέξανδρος Δουμάς και ο Πούσκιν, είχαν επισκεφθεί τα λουτρά εξαίροντας τις θεραπευτικές τους ιδιότητες.
Από εκεί ο δρόμος ανεβαίνει προς το Φρούριο Ναρικάλα που χτίστηκε τον 4ο αιώνα κατά την περίοδο της Περσικής κατοχής. Εκεί βρίσκεται και το άγαλμα «Μητέρα της Γεωργίας» που υποδέχεται τους φίλους της χώρας με ένα ποτήρι κρασί και τους εχθρούς με ένα ξίφος. Η θέα από ψηλά στην Τιφλίδα και στο ποτάμι είναι μοναδική.
Το απόγευμα περιπλανιέμαι στην παλιά πόλη Σολολάκι με εντυπωσιακά αρχοντικά σε στυλ Art nouveau, τα οποία χτίστηκαν την περίοδο της προσάρτησης των γεωργιανών εδαφών στην Τσαρική Ρωσία από τα μέσα του 19ου αιώνα έως το 1917. Ένα από αυτά, μετά την έλευση του σοβιετικού καθεστώτος στη Γεωργία, παραχωρήθηκε στους Γεωργιανούς συγγραφείς μετατρέποντάς το σε λογοτεχνικό πυρήνα (Writers' House of Georgia). Στο πίσω μέρος του κτιρίου βρίσκεται ένας υπέροχος κήπος που σήμερα λειτουργεί ένα από τα πιο φημισμένα εστιατόρια της πόλης. Το βράδυ η πόλη γεμίζει ζωή, ζωντανή μουσική, κρασί και γεύσεις που κάνουν την εμπειρία ακόμη πιο αυθεντική.
Την επόμενη μέρα συνεχίζω την περιήγησή μου στην ιστορική κεντρική Λεωφόρο Ρουσταβέλι που ξεκινάει από την πλατεία Δημοκρατίας, πρώην Πλατεία Λένιν. Κατά μήκος της λεωφόρου, η οποία εκτείνεται σε περίπου 1,5 χιλιόμετρο, βρίσκονται σπουδαία δημόσια και πολιτιστικά κτίρια της χώρας, όπως το μνημείο του Γεωργιανού ποιητή Ρουσταβέλι, η Ακαδημία Επιστημών, το Θέατρο Όπερας και Μπαλέτου, η Εθνική Πινακοθήκη και το Εθνικό Μουσείο της Γεωργίας, το οποίο προσφέρει ένα καθηλωτικό ταξίδι από την προϊστορία μέχρι τον 20ο αιώνα. Πρόσφατες ανασκαφές ανάπλασης της λεωφόρου έφεραν στο φως κεραμικά και κατάλοιπα εργαστηρίων του 10ου-11ου αιώνα, από την εποχή που η Τιφλίδα ήταν κόμβος στον Δρόμο του Μεταξιού. Η σημερινή οδός φαίνεται ότι ακολουθεί παλαιότερο δρόμο από τον οποίο περνούσαν εμπορικά καραβάνια.
Κάνω μια στάση για καφέ στο Prospero’s Books and Coffee. Μια κρυφή όαση πάνω στη λεωφόρο Rustaveli που συνδυάζει ένα ενημερωμένο βιβλιοπωλείο και μια πανέμορφη σκιερή πλακόστρωτη αυλή για καφέ. Το βράδυ είναι αφιερωμένο στη γεύση και την παράδοση. Είμαι καλεσμένος σε μια οικογένεια από την Τιφλίδα για μια αυθεντική supra, ένα γεύμα που είναι πολύ περισσότερο από ένα δείπνο - είναι μια γιορτή φιλοξενίας, παρέας και κρασιού. Καθόμαστε γύρω από ένα τραπέζι γεμάτο με khachapuri, khinkali, τυριά, σαλάτες και ψητό κρέας, ενώ το γεωργιανό κρασί συνοδεύει τις συνεχόμενες προπόσεις για την οικογένεια, τη φιλία, την ειρήνη. Μια βραδιά γεμάτη γεύσεις, μουσική, ιστορίες και χαμόγελα, ο πιο αυθεντικός τρόπος για να γνωρίσεις τη Γεωργία.
Στους δρόμους του κρασιού της Καχέτι
Την επόμενη μέρα το πρωί φεύγω με μια μικρή ομάδα για μια όμορφή εξόρμηση στην Καχέτι, στην Ανατολική Περιφέρεια της Γεωργίας, στους πρόποδες του Μεγάλου Καυκάσου. Μια περιοχή διάσημη για την πλούσια ιστορία της, τα εκπληκτικά τοπία και πάνω απ’ όλα την οινοποιητική της παράδοση που χρονολογείται πάνω από 8.000 χρόνια.
Πρώτος μας σταθμός είναι η πόλη Σιγκνάγκι, μια μικρή γραφική καστροπολιτεία, γνωστή και ως «η Πόλη του Έρωτα», χτισμένη σε λόφο με πλακόστρωτα σοκάκια, σπίτια σε παστέλ χρώματα με ξύλινα μπαλκόνια και αμυντικούς τοίχους του 18ου αιώνα που προσφέρουν πανοραμική θέα στην κοιλάδα Αλαζάνι με τους απέραντους αμπελώνες της και τα βουνά του Καυκάσου.
Κάνουμε μια στάση σ’ ένα οικογενειακό οινοποιείο που χρησιμοποιεί την αρχαιότερη παραδοσιακή μέθοδο οινοποίησης. Το βασικό χαρακτηριστικό αυτής της μεθόδου είναι τα μεγάλα πήλινα δοχεία σε σχήμα αυγού (qveri), τα οποία θάβονται εξ ολοκλήρου κάτω από τη γη. Εκεί παρακολουθούμε τον ιδιοκτήτη να καθαρίζει τα qveri με μια βούρτσα με μακρύ κοντάρι, της οποίας η κεφαλή είναι φτιαγμένη από στρώματα φλοιού κερασιάς και ακούμε την ιστορία οινοποίησης της οικογένειας που εκτείνεται γενιές πίσω.
Όλα αυτά δοκιμάζοντας τρία ως πέντε κρασιά με τη συνοδεία τοπικών εδεσμάτων, όπως η περίφημη τσουρτσχέλα (καρύδια περασμένα σε σπάγκο βουτηγμένα σε παχύρρευστο μούστο σταφυλιού και αλεύρι από σιτάρι), μια γεύση που κουβαλά μαζί της αιώνες γεωργιανής παράδοσης. Ακριβώς κάτω από το Σιγκνάγκι, η Μονή Μπόντμπε είναι ένας από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος της Γεωργίας, τόπος ταφής της Αγίας Νίνας, η οποία έφερε τον χριστιανισμό στη Γεωργία τον 4ο αιώνα. Αργά το απόγευμα επιστρέφουμε στην Τιφλίδα.
Από την Τιφλίδα στα βουνά του Καυκάσου
Ένα από τα πιο συναρπαστικά κομμάτια του ταξιδιού μου στη Γεωργία είναι ένα διήμερο road trip, με μια ομάδα πέντε ατόμων, με ένα van, που ξεκινά από την Τιφλίδα ακολουθώντας μια πορεία στα βουνά του Καυκάσου. Πρώτη μας στάση στην αρχαία λαξευμένη πόλη Ουπλίστικε, που χρονολογείται από το 1.500π.Χ. Ένα τεράστιο σύμπλεγμα από σπηλιές σκαλισμένες στον βράχο που περιλαμβάνει αρχαίους ναούς αφιερωμένους στον θεό ήλιο, ιδιωτικές κατοικίες, θέατρο, ακόμη και κελάρια κρασιού. Η τοποθεσία της πόλης στις όχθες του ποταμού Mtkvari προσφέρει πανοραμική θέα στην κοιλάδα και το ποτάμι.
Δυτικά, σε απόσταση 10 χιλιομέτρων βρίσκεται η πόλη Γκόρι, γενέτειρα του Στάλιν. Κάνουμε μια στάση για να επισκεφθούμε το μουσείο που είναι αφιερωμένο στη ζωή του. Στην έξοδο του μουσείο βλέπουμε το πράσινο βαγόνι του Στάλιν, το οποίο χρησιμοποιούσε για τις μετακινήσεις του. Με αυτό ταξίδεψε στις ιστορικές διασκέψεις κορυφής στην Τεχεράνη και τη Γιάλτα.
Το ταξίδι συνεχίζεται βόρεια ακολουθώντας τον περίφημο Στρατιωτικό Δρόμο της Γεωργίας. Έναν ιστορικό και εξαιρετικά θεαματικό ορεινό αυτοκινητόδρομο μήκους 212 χλμ., ο οποίος διασχίζει την οροσειρά του Μεγάλου Καυκάσου, συνδέοντας την Τιφλίδα με τη ρωσική πόλη Βλαντικαβκάζ, στη βόρεια Οσετία. Η διαδρομή χρησιμοποιούνταν ήδη από τον 1ο αιώνα π.Χ. από εμπόρους του Δρόμου του Μεταξιού, αλλά και εισβολείς: Ρωμαίους, Πέρσες, Μογγόλους. Τον 19ο αιώνα πήρε τη σύγχρονη μορφή του από τον ρωσικό στρατό, όταν η Γεωργία προσαρτήθηκε από τη Ρωσική Αυτοκρατορία. Ανάμεσα στους ταξιδιώτες που διέσχιζαν τον δρόμο ήταν και ο Τολστόι, ο οποίος έφτασε στον Καύκασο το 1851 και παρέμεινε στην περιοχή για πολλά χρόνια. Από την εμπειρία του αυτή εμπνεύστηκε τα λογοτεχνικά του έργα «Οι Κοζάκοι» και «Ο αιχμάλωτος του Καυκάσου».
Καθώς διασχίζουμε τον Στρατιωτικό Δρόμο της Γεωργίας συναντάμε το Φρούριο Ανανούρι, στις όχθες της λίμνης Ζίνβαλι, ένα από τα πιο εντυπωσιακά ιστορικά σημεία της διαδρομής. Ένα μεσαιωνικό οχυρό που χρονολογείται από τον 16ο αιώνα, έδρα ισχυρών φεουδαρχών που έλεγχαν αυτό το στρατηγικό τμήμα του ορεινού δρόμου. Το συγκρότημα περιλαμβάνει δύο εκκλησίες, ένα πύργο παρατήρησης κι ένα οχυρωμένο τείχος. Κάτω ακριβώς βρίσκεται μια μεγάλη τεχνητή λίμνη. Το έντονο τιρκουάζ χρώμα της λίμνης δημιουργεί μια εντυπωσιακή αντίθεση με τις πράσινες πλαγιές των λόφων και τα γκρίζα πέτρινα τείχη του φρουρίου. Από εκεί και μετά το τοπίο αλλάζει δραματικά: ο δρόμος σκαρφαλώνει στις πλαγιές του Καυκάσου, περνά από ορεινά περάσματα και καταπράσινες κοιλάδες και καταλήγει στο Γκουνταούρι σε υψόμετρο 2.200 μ., γνωστό ως το πιο δημοφιλές χιονοδρομικό κέντρο της Γεωργίας.
Διανυκτερεύουμε στο Γκουνταούρι και την επόμενη μέρα το πρωί, ο δρόμος συνεχίζει βαθύτερα στην καρδιά του Μεγάλου Καυκάσου με προορισμό το Καζμπέκι που απέχει μόλις 11 χλμ. από τα σύνορα με τη Ρωσία. Η διαδρομή είναι από τις πιο εντυπωσιακές της Γεωργίας με απόκρημνες πλαγιές, βαθιές κοιλάδες και κορυφές που χάνονται μέσα στα σύννεφα. Στο Καζμπέκι η ανάβαση προς την εκκλησία της Αγίας Τριάδας του Γκερκέτι, γύρω στα 6 χλμ., αποτελεί μια από τις κορυφαίες εμπειρίες του ταξιδιού. Η μικρή εκκλησία του 14ου αιώνα, σκαρφαλωμένη ψηλά στο βουνό με φόντο το χιονισμένο όρος Καζμπέκ ύψους 5.040 μ., προσφέρει ένα τοπίο που δύσκολα ξεχνιέται.
Τελευταία στάση αυτού του υπέροχου road trip είναι η πόλη-μουσείο Μτσχέτα, μια από τις παλαιότερες πόλεις της Γεωργίας. Από τον 3ο αιώνα π.Χ. έως τον 5ο αιώνα μ.Χ. η Μτσχετα ήταν πρωτεύουσα του αρχαίου βασιλείου της Καυκασιανής Ιβηρίας. Η Μτσχέτα ήταν επίσης ο τόπος όπου ο χριστιανισμός υιοθετήθηκε ως κρατική θρησκεία το 337 μ.Χ. Η παλιά αυτή πόλη φιλοξενεί δύο από τα σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία στον Καύκασο, Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO: τη Μονή Τζβάρι (Τίμιος Σταυρός) σκαρφαλωμένη σε μια βραχώδη κορυφή και τον Καθεδρικό Ναό Σβετιτσχοβέλι (παλιά ρίζα) όπου σύμφωνα με τον θρύλο είναι θαμμένη κάτω από το ναό η ρόμπα του Χριστού.
Βγαίνοντας από το ναό πετυχαίνουμε ένα γάμο με τους νεόνυμφους να φοράνε παραδοσιακές φορεσιές. Μια εικόνα αξέχαστη, καθώς το περιβάλλον έδενε με τους ανθρώπους. Πριν πάρουμε τον δρόμο της επιστροφής για Τιφλίδα κάνουμε ένα περίπατο στους πλακόστρωτους δρόμους της παλιάς πόλης θαυμάζοντας τα αναπαλαιωμένα σπίτια παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.
Επιστρέφουμε στην Τιφλίδα αργά το απόγευμα, καθώς την επόμενη μέρα συνεχίζω το ταξίδι μου οδικώς για την Αρμενία. Από τα στενά της Τιφλίδας και τα ιστορικά κάστρα μέχρι τις κορυφές του Καυκάσου και τον δρόμο προς το Καζμπέκι, η Γεωργία μας αποκάλυψε έναν κόσμο αυθεντικό, γεμάτο ιστορία, φύση και ανθρώπους.
