Αναζητώντας τους ορεινούς γορίλες στο δάσος Μπουίντι στην Ουγκάντα.
Το ταξίδι για να συναντήσω τους γορίλες μου είχε σφηνωθεί στο μυαλό περίπου μια δεκαετία πριν. Είχα δει τόσες εικόνες που πίστευα ότι θα είμαι εξοικειωμένη μαζί τους. Όμως η στιγμή που αντικρίζεις μπροστά σου ένα γορίλα ελεύθερο στη φύση δε συγκρίνεται με κανένα βίντεο ή ταινία!
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Το μακρινό 2015-16, που άρχιζα να ζυγίζω τη πιθανότητα να επισκεφτώ τη Ρουάντα ή την Ουγκάντα, το κόστος του trekking για τους γορίλες ήταν 800 και 600 δολάρια αντίστοιχα! Οι ορεινοί γορίλες ζουν αποκλειστικά στην Κεντρική και Ανατολική Αφρική, στην οροσειρά Βιρούνγκα (Ρουάντα, Ουγκάντα και Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό) και στο Εθνικό Πάρκο Μπουίντι στην Ουγκάντα. Μέχρι να το αποφασίσουμε και να συγκεντρώσουμε τα χρήματα όλου του ταξιδιού, το κόστος σχεδόν διπλασιάστηκε στη Ρουάντα και αυξήθηκε πολύ στην Ουγκάντα!
Το όνειρο άρχισε να απομακρύνεται. Έτσι επικεντρώθηκα στην Ουγκάντα, που ήταν πιο προσιτή. Μεσολάβησε η πανδημία. Τις άδειες για την είσοδο στο βουνό πρέπει να τις προαγοράσει κανείς μήνες πριν, αφού, για λόγους προστασίας αυτών των σπάνιων μεγαλόσωμων ανθρωποειδών που τείνουν προς εξαφάνιση (έχουν μείνει κοντά στους 1.100), αφήνουν μικρές ομάδες με συνολικά 40-50 άτομα την ημέρα. Η κάθε ομάδα ψάχνει μια συγκεκριμένη οικογένεια γοριλών και ο χρόνος που έχεις μαζί τους με το που τους βρεις είναι μόλις μία ώρα.
Φέτος λοιπόν όλα συνωμοτούσαν στο να τα καταφέρουμε. Ξεκινήσαμε 4 άτομα, αλλά λίγες μέρες πριν, οι δύο εγκατέλειψαν την ιδέα, παρόλο που είχαν πληρώσει την άδεια! Η επιδημία του Έμπολα, κυρίως στο διπλανό Κονγκό, τους έκανε να αλλάξουν γνώμη. Εμένα πάλι τίποτα δεν ήταν ικανό να με αποτρέψει από το να βρεθώ επιτέλους με τους γορίλες! Αρχές Αυγούστου λοιπόν προσγειωθήκαμε στο αεροδρόμιο του Εντέμπε. Ενώ δεν είχε ξεκινήσει η περίοδος των βροχών ακόμη, μόλις φτάσαμε, ξεκίνησε μια πολύ έντονη τροπική καταιγίδα! Την επόμενη μέρα ψάχναμε για αδιάβροχα!
Την πρώτη μέρα είχαμε προγραμματίσει να την περάσουμε χαλαρά στην πόλη Εντέμπε, που βρίσκεται στις όχθες της λίμνης Βικτώρια (η μεγαλύτερη λίμνη της Αφρικής και η μεγαλύτερη τροπική λίμνη στον κόσμο, που η Ουγκάντα την μοιράζεται με την Τανζανία και λίγο με την Κένυα, ενώ αποτελεί τη βασική πηγή του Λευκού Νείλου). Το «χαλαρά» φυσικά είναι σχετικό στην Αφρική!
Βολτάροντας στον κεντρικό παραλιακό δρόμο, μας σταμάτησε ένας αστυνομικός με καραμπίνα. Μας ζήτησε τα διαβατήρια και, αφού τα δώσαμε, μας πληροφόρησε ότι όχι μόνο απαγορεύεται να περπατάμε μόνοι χωρίς συνοδό, αλλά και να φωτογραφίζουμε! Έχουμε διαπράξει «crime», όπως μας είπε, και το ότι δεν το γνωρίζαμε, όπως του απαντήσαμε, δεν μειώνει τη σοβαρότητα του αδικήματος. Δεν μας έδινε τα διαβατήρια και μας κάθισε σε δύο καρέκλες έξω από το μικρό φυλάκιό του. Με τα πολλά μας ενημέρωσε: «I have to fine you». Το πρόστιμο, όπως είπε, είναι 500.000 δικά τους λεφτά (σελίνια Ουγκάντας), περίπου 110 ευρώ. Ικανοποιήθηκε τελικά με τα 50.000 που είχε στη μπροστινή τσέπη του παντελονιού του ο Χρήστος, περίπου 11 ευρώ. Πήραμε τα διαβατήρια και εξαφανιστήκαμε διακριτικά!
Μετά από το περιστατικό αυτό, συχνό φαινόμενο διαφθοράς στην Αφρική, η υπόλοιπη μέρα κύλησε ήρεμα στις όχθες της λίμνης. Το επόμενο πρωί ξεκινούσε ουσιαστικά το οδοιπορικό μας. Ο Ουίλιαμ, ο οδηγός από το γραφείο Home to Africa, είχε έρθει από τις 7.30 να μας παραλάβει με ένα τεράστιο τζιπ, κατάλληλο για το σαφάρι, αλλά και για τους κακοτράχαλους δρόμους που θα διασχίζαμε στα ορεινά χωριά.
Μετά από οχτώ ώρες διαδρομής, με τις ατελείωτες πολύχρωμες εικόνες της ζωής στους δρόμους της ενδοχώρας, φτάσαμε στο Kibale National Park. Το προσωπικό του Chimpanzees Safari Lodge μας υποδέχτηκε με ομπρέλες, μιας που όταν φτάσαμε έβρεχε ξανά καταρρακτωδώς!
Εκείνο το βράδυ είμασταν οι μόνοι, αφού, εκτός από τις φίλες μας, είχαν ακυρώσει και κάμποσοι άλλοι. Όταν φτάσαμε, μας έστειλαν επίσημη βεβαίωση ότι η χώρα είναι Ebola-free, έτσι ο κύριος εχθρός ήταν πλέον τα κουνούπια, που μπορούν με ένα και μόνο τσίμπημα να σου μεταδώσουν μαλάρια! Σε όλα τα καταλύματα τα κρεβάτια είχαν τις απαραίτητες κουνουπιέρες και ήταν ψεκασμένα με αντικουνουπικά! Χαλαρώσαμε στη φύση που περιτριγύριζε το lodge και μετά το δείπνο αποσυρθήκαμε σε ένα πανέμορφο ξύλινο σπιτάκι.
Συνάντηση με τους χιμπατζήδες
Μόλις ξημέρωσε, πήγαμε στο εστιατόριο, για να απολαύσουμε το πρωινό. Η μέρα φαινόταν λαμπερή και με ελάχιστες πιθανότητες να βρέξει. Για παν ενδεχόμενο, ο Ουίλιαμ δάνεισε σε μένα ένα ωραίο λεπτό αδιάβροχο και ο ξενοδόχος το δικό του στον Χρήστο. Έτοιμοι λοιπόν και εξοπλισμένοι ξεκινήσαμε για το πάρκο και το σημείο εκκίνησης του trekking.
Η πρώτη έκπληξη ήταν ότι ο συνοδός ήταν γυναίκα και μάλιστα κρατούσε ένα μεγάλο τουφέκι. Πήγαινε αυτή μπροστά, μετά εμείς, μια ομάδα οχτώ ατόμων, και πίσω ένας άνδρας, ένοπλος επίσης. Όπως μας εξήγησαν, τα όπλα ήταν για την ασφάλειά μας. Εκτός από τους χιμπατζήδες υπάρχουν και άλλα άγρια ζώα στο πυκνό δάσος και, αν χρειαστεί, πυροβολούν στον αέρα για εκφοβισμό.
Μετά από ένα μισάωρο περπάτημα σταματήσαμε, γιατί ένας ελέφαντας, που ακούγαμε άλλα δεν βλέπαμε πίσω από τα πυκνά φύλλα, έφραζε τον δρόμο μας. Σταθήκαμε λίγο και περιμέναμε να μετακινηθεί, αυτός όμως τίποτα! Μετά από ένα τέταρτο που πεισματικά δεν έφευγε, αναγκαστήκαμε να αλλάξουμε πορεία. Καθώς προχωρούσαμε και η αγωνία είχε ανέβει, μας έκαναν νόημα να κάνουμε ησυχία. Ένας χιμπατζής πέρασε αμέριμνος δίπλα μας, λες και δεν είμασταν εκεί! Αρχίσαμε όλοι να τον ακολουθούμε, ώστε να μας οδηγήσει στους άλλους, όπως και έγινε.
Στην επόμενη στροφή βρεθήκαμε μπροστά σε ένα ζευγαράκι που άραζε τεμπέλικα στο έδαφος. Αφού τους παρατηρούσαμε για λίγο, άρχισαν να χαριεντίζονται και να ξεψειρίζονται. Ξάφνου ο ένας σηκώθηκε και άρχισε να τρέχει πάνω κάτω φωνάζοντας δυνατά. Σταμάτησε λίγο πιο πέρα και άρχισε να ξύνεται χαριτωμένα! Αμέσως ακούστηκαν και άλλοι να ουρλιάζουν και να πηδάνε από δέντρο σε δέντρο κάνοντας τρελή φασαρία! Αφού χαζέψαμε πολλές παρόμοιες σκηνές για καμιά ώρα, πήραμε το δρόμο της επιστροφής. Πραγματικά μας μοιάζουν πολύ οι χιμπατζήδες. Έχουν άλλωστε το 98% του ανθρώπινου DNA!
Σαφάρι στο Queen Elizabeth Park
Ευτυχώς δεν έβρεξε, άλλα το δάσος είχε αρκετές λάσπες από τις προηγούμενες μέρες. Μετά από καμιά ώρα πεζοπορίας βγήκαμε σε ένα ξέφωτο, όπου μας περίμενε το τζιπ μας. Σύντομα ξεκινήσαμε για τον επόμενο σταθμό, το Queen Elizabeth Park. Εκεί κάναμε ένα μικρό απογευματινό safari παίρνοντας μια γεύση από αυτά που θα βλέπαμε την επόμενη μέρα. Το τζιπ ήταν ειδικά διαμορφωμένο με οροφή που ανοίγει, ώστε να μπορείς όρθιος να βλέπεις τριγύρω.
Είδαμε αρκετούς ελέφαντες μπροστά μας να διασχίζουν το δρόμο, μπαμπουίνους να τρέχουν, ιπποπόταμους να βουλιάζουν στους βάλτους, αμέτρητα ελάφια, βουβάλια, αγριόχοιρους και πολλά παράξενα πουλιά. Το πιο εντυπωσιακό ήταν οι λεοπαρδάλεις, που άραζαν σε ένα πυκνό παράξενο δέντρο (Candelabrum), ενώ τα τζιπ από κάτω έκαναν διαγωνισμό ποιο θα φτάσει πιο κοντά, για να τραβήξουν τις καλύτερες φωτός. Όταν στο τέλος της μέρας πετύχαμε και λιοντάρια, έγινε χαμός. Ο βασιλιάς της ζούγκλας, βλέπεις!
Διασχίζοντας το δάσος Μπουίντι
Μετά από αυτή την εμπειρία ξεκινήσαμε ένα μακρύ ταξίδι για το δάσος Μπουίντι, όπου θα πηγαίναμε να βρούμε, επιτέλους, τους γορίλες! Όλη η διαδρομή ήταν απολαυστική. Το πρώτο μισό της ημέρας διασχίσαμε ένα τεράστιο μέρος του πάρκου, η φύση οργίαζε. Εδώ ήταν διαφορετικά, καταπράσινα με παράξενα φυτά και πολλές ακακίες, το χαρακτηριστικό δέντρο της Αφρικής. Το άλλο μισό ανεβαίναμε βουνά, με κατακόκκινους χωματόδρομους που διασχίζουν πολλά μικρά χωριά γεμάτα κόσμο, παιδάκια στις άκρες του δρόμου να φωνάζουν χαμογελώντας (μετά από πολλές φορές καταλάβαμε ότι μας έλεγαν «how are you?») Ήταν μοναδικές και αξέχαστες εικόνες.
Δυστυχώς υπήρξε και ένα άσχημο περιστατικό, όταν ένα κοριτσάκι από μια παρέα από πιτσιρίκια μας πέταξε ένα ξύλο που μπήκε από το παράθυρο μέσα στο αυτοκίνητο και με πήρε ξυστά. Παραλίγο να μου βγάλει το μάτι! Συμβαίνουν κι αυτά. Βλέπεις, όταν αντικρίζουν τα τεράστια τζιπ με λευκούς, κάποια μπορεί να γίνουν εχθρικά. Οι ανισότητες είναι τεράστιες, έτσι είναι αναμενόμενη και μια κάποια επιθετικότητα.
Μετά από όλες αυτές τις απαράμιλλες εικόνες μέσα από δύσκολους και κακοτράχαλους δρόμους φτάσαμε στο Lodge αργά το απόγευμα. Το μέρος ήταν μαγικό, στην είσοδο μας υποδέχτηκαν δύο τεράστια ομοιώματα γοριλών. Ήμασταν πλέον στην καρδιά του δάσους Μπουίντι!
Το βραδάκι, αφού τακτοποιηθήκαμε στο ξύλινο σπιτάκι με θέα το δάσος, πήγαμε στο εστιατόριο. Εκεί μια ομάδα γυναικών από τα διπλανά χωριά μας υποδέχτηκε με τύμπανα, χορό και τραγούδι. Ήταν φοβερές με μαγικές φωνές! Δειπνήσαμε και κουβεντιάσαμε με άλλους ταξιδιώτες που είχαν ήδη δει τους γορίλες! Πήγαμε για ύπνο με τεράστια ανυπομονησία.
Το πρωί μας περίμενε μια ξαφνική αλλαγή. Ενώ η είσοδος για το βουνό ήταν πολύ κοντά, ο οδηγός ενημερώθηκε ότι πρέπει να πάμε σε μια άλλη πολύ μακρινή είσοδο. Ξεκίνησε μια μάχη με το χρόνο, μιας που η απόσταση των 40 λεπτών ήταν οριακή. Ευτυχώς μας περίμεναν και, αφού μας έδωσαν τις απαραίτητες οδηγίες για το τι πρέπει να προσέξουμε στο περπάτημα και όταν συναντήσουμε τους γορίλες, εξοπλιστήκαμε με κάτι τεράστια ξύλα που θα έπαιζαν το ρόλο του μπατόν. Αρχικά είπαμε ότι υπερβάλλουν κάπως, αλλά σύντομα καταλάβαμε τη χρησιμότητα τους. Το δάσος ήταν δύσβατο, με πυκνή βλάστηση, γεμάτο τσουκνίδες, οι πλαγιές τραγικά δύσκολες, το έδαφος γλιστερό με λάσπες.
Με το που βγήκαμε από το τζιπ, ο Κινέζος της παρέας, ο Σιν, έβγαλε ένα μεγάλο φλιτ και άρχισε να ψεκάζεται με μανία, ενώ κουνιόταν γρήγορα πέρα δώθε με κλειστά μάτια. Ένα σύννεφο αντικουνουπικού τον κάλυψε προσφέροντας μας μια από τις πιο αστείες εικόνες του ταξιδιού. Αλλά λίγο μετά ήταν που σκάσαμε στα γέλια, όταν στην πρώτη στάση για ενημέρωση ο οδηγός, που δεν είχε δει τον Κινέζο, μας πληροφόρησε ότι δεν πρέπει να ψεκαστούμε, γιατί όχι μόνο δεν υπάρχουν κουνούπια σε τέτοιο υψόμετρο (ήμασταν στα 2.500 μ.), αλλά τα αντικουνουπικά προσελκύουν και τα υπόλοιπα ανεπιθύμητα έντομα! Η έκφραση του Σιν στο άκουσμα της οδηγίας με ένα στραβοκατάπημα ήταν όλα τα λεφτά!
Είχα μαζί μου ένα συμπαθέστατο ντόπιο, τον Moses, για να κρατάει το σακίδιο μας, που αποδείχθηκε σωτήριος. Χωρίς αυτόν και τη βοήθεια του στις απότομες πλαγιές θα μου ήταν πολύ δύσκολο να διασχίσω το δάσος (ο πραγματικός λόγος που το κάναμε αυτό ήταν γιατί δίνοντας κάποια χρήματα σε έναν ντόπιο, για να σου μεταφέρει τα μικρό σακίδιο σου, προσφέρεις στην τοπική κοινότητα δίνοντας δουλειά και όχι ελεημοσύνη). Έτσι, σαν άλλη Νταϊάν Φόσεϊ στο «Γορίλες στην Ομίχλη», όρμησα στο πυκνό δάσος, για να βρω τους γορίλες μου! Εντάξει, η στιγμή που αντικρίζεις τον τεράστιο γορίλα δεν περιγράφεται με κανένα τρόπο! Ό,τι είχα ονειρευτεί για πολλά χρόνια ήταν τώρα μπροστά μου στα δύο μέτρα!
Ειλικρινά δυσκολεύομαι να αποτυπώσω αυτό το συναίσθημα. Απλώς μένεις εκεί και τον χαζεύεις, περιμένεις να δεις τι θα κάνει, αν θα σε κοιτάξει. Ψέματα δε θα σας πω, νομίζω ότι δεν ασχολούνται πολύ με τους ανθρώπους, δεν τους ενοχλούμε, αλλά δεν παρεκκλίνουν καθόλου από τη ρουτίνα τους, επειδή είμαστε εμείς εκεί. Ο Silverback, ο μεγάλος αρχηγός της ομάδας, ο σταρ της φωτογραφικής μας απαθανάτισης, άραζε και έτρωγε φύλλα μπροστά μας. Κάθε φορά που μετακινούνταν πίσω από τις φυλλωσιές, ο οδηγός έκοβε τα φύλλα που τον έκρυβαν με μια ματσέτα και, τσουπ, ήταν πάλι μπροστά μας. Για μια στιγμή βρεθήκαμε μάρτυρες μιας ερωτικής επαφής με μια γοριλίτσα, τόσο χαλαροί είναι! Πέραν του ζευγαριού υπήρχαν καμιά δεκαριά γοριλάκια που παίζανε πάνω κάτω μασουλώντας τη χλωρίδα του δάσους.
Ο χρόνος που έχεις μαζί τους είναι μία ώρα από τη στιγμή που θα τους συναντήσεις. Ειλικρινά δεν κατάλαβα πώς πέρασε! Τις υπόλοιπες ώρες τους αφήνουν στην ησυχία τους. Δεν φοβήθηκα καθόλου, όταν τους αντίκρισα, είχα σκεφτεί τόσο πολύ αυτή τη στιγμή, που ένιωσα πάρα πολύ άνετα μαζί τους. Νομίζω το ίδιο και οι υπόλοιποι της παρέας. Όλα τα όνειρα όμως κάποτε τελειώνουν, έτσι ήρθε η ώρα της επιστροφής. Τώρα έπρεπε να ξαναδιασχίσουμε το δύσβατο δάσος, μάλιστα ανηφορικά και με περισσότερη ζέστη, αφού είχε πλέον μεσημεριάσει. Το αναμνηστικό δίπλωμα που μας έδωσαν, όταν καταφέραμε να βγούμε από το δάσος, μας άξιζε πραγματικά. Τουλάχιστον εγώ έτσι το βίωσα.
Χαλάρωση στη λίμνη Μπουνιόνι
Αφού αποχαιρετήσαμε την υπόλοιπη παρέα, επιβιβαστήκαμε στο τζιπ. Είχαμε μπροστά μας τρεις ώρες, για να διασχίσουμε το βουνό και τα γύρω χωριά, ώστε να φτάσουμε στην πανέμορφη λίμνη Μπουνιόνι, όπου θα διανυκτερεύαμε. Οι εικόνες της διαδρομής ήταν πάλι μαγικές. Χωριά σκαρφαλωμένα στις πλαγιές, γεμάτα ζωή, παιδάκια που τρέχανε πίσω από το τζιπ, γυναίκες με φορτία στο κεφάλι και χρώμα, πολύ χρώμα παντού. Ήταν Κυριακή και τα χωριά ήταν γεμάτα καλοντυμένους ανθρώπους που βγαίνανε τη βόλτα τους. Οι γυναίκες φορούσαν πανέμορφα χρωματιστά υφάσματα και κολιέ στο λαιμό τους.
Μετά από τόσες εικόνες φτάσαμε κάποτε στις όχθες της λίμνης, όπου πίστευα ότι θα μέναμε. Νιώσαμε έκπληξη, όταν είδαμε ότι μας περίμενε μια βάρκα που μας μετέφερε στην καρδιά της λίμνης, σε ένα μικρό νησάκι που ήταν όλο ξύλινα σπιτάκια. Όλο το νησάκι, δηλαδή, ήταν το ξενοδοχείο που θα μέναμε! Δεν υπήρχε πιο όμορφος τρόπος για να κλείσει αυτή η μοναδική μέρα που θα θυμόμαστε για πάντα!
Στην Καμπάλα
Το ταξίδι όμως δεν τελείωνε εδώ. Την επομένη, αφού αφήσαμε με δυσκολία το πανέμορφο μέρος, ξεκινήσαμε ένα δεκάωρο ταξίδι για την Καμπάλα, την πρωτεύουσα της Ουγκάντας. Κάναμε μια στάση στον Ισημερινό για την καθιερωμένη φωτογραφία. Βρισκόμασταν στο σημείο που χωρίζει το βόρειο από το νότιο ημισφαίριο. Το βράδυ επιτέλους φτάσαμε στην πρωτεύουσα, δειπνήσαμε στο ξενοδοχείο μας και κανονίσαμε το τουρ της επόμενης μέρας.
Η πόλη της Καμπάλα είναι μια τυπική αφρικανική μεγαλούπολη, πυκνοκατοικημένη, με τεράστια κίνηση, που δεν φανταζόμαστε εμείς οι Ευρωπαίοι. Δυστυχώς δεν νιώθεις ασφαλής να χαθείς στο πλήθος, ως λευκός ξεχωρίζεις αμέσως και δεν μπορείς να είσαι χαλαρός. Έτσι κάναμε ένα σύντομο τουρ με το αυτοκίνητο στην τεράστια και εντυπωσιακή αγορά της. Με τζάμια φιμέ και κλειδωμένες πόρτες, όπως μας συμβούλεψε ο οδηγός, μιας που είναι πιθανό να τις ανοίξουν, για να πάρουν το κινητό ή ό,τι άλλο.
Επισκεφτήκαμε ένα μεγάλο τζαμί, το Καντάφι Μοσκ, και ανεβήκαμε τα περίπου 300 σκαλοπάτια του μιναρέ, για να δούμε την πόλη από ψηλά. Η πόλη είναι χτισμένη σε επτά λόφους και την θαυμάσαμε αμφιθεατρικά. Τέλος πήγαμε στο παλάτι και μάθαμε περισσότερα για τον Αμίν Νταντά και το πώς βασάνιζε τους εχθρούς του τη δεκαετία του ’70. Εδώ δεν θα μπω σε λεπτομέρειες!
Με ένα όμορφο δείπνο στη ταράτσα του ξενοδοχείου ολοκληρώσαμε το ταξίδι μας. Οι εμπειρίες πολλές και συναρπαστικές, αλλά αυτό που θα μείνει για πάντα στην καρδιά μας είναι οι ορεινοί γορίλες στο πυκνό δάσος Μπουίντι που ευχαρίστως θα ξαναδιέσχιζα, για να τους κλείσω το μάτι ακόμα μια φορά.
